AOV ta nifiká Seguro general di Penshun. Esaki ta un seguro general ku ta para garantia pa duna un penshun básiko na esnan ku a alkansá e edat di penshun. E seguro AOV ta konta pa tur hende, pues no solamente pa doño di trabou i trahadó, pero tambe pa personanan ku ta traha riba nan mes, ama di kas, muchanan di skol i studiante. E seguro AOV ta basá riba e prinsipio di solidaridat, den e sentido ku tur asegurado ku tin un entrada na Kòrsou, mester paga e prima di AOV. E altura di e penshun ta dependé di e kantidat di aña ku e asegurado tabata siudadano di Kòrsou promé di yega e edat di penshun AOV. E penshun ta keda otorgá riba petishon. Banko di Seguro Sosial (SVB) ta implementá e ordenansa nashonal Seguro general di Penshun (PB, 1960, no. 83)
Bo por print e petishon AOV, yena, mail e pa SVB.
Sigurá pa AOV ta:
No sigurá pa AOV ta:
Entrante 1 di mart 2013 e lei di Seguro general di Penshun (P.B. 1960, no. 83) a kambia pa loke ta trata e siguiente puntonan:
Entrante 1 yanüari 2017, tur penshonado ku ta biba den eksterior lo tin un redukshon di 10% adishonal riba nan penshun.
AOV ta un seguro obligatorio i ta finansi’é segun e asina yamá sistema di “omslag”. Esaki ta enserá ku tur asegurado entre 15 i 65 aña ku tin un entrada, konhuntamente ta paga e prima ku mester pa por otorgá e penshonadonan ku tin derecho riba e penshun di behes. Despues di 1-3-2013 e prima ta total 15%, di kual e parti di doño di trabou ta 9% i e parti di trahadó 6%. Ta imponé prima riba e entrada te ku un máksimo di Naf. 100.000,- (for di 1 di mart 2013).
E penshun di behes tin un karakter di kresementu, esaki ke men ku e altura di e penshun di behes ta dependé di e kantidat di aña ku un persona tabata sigurá i a akumulá derecho riba penshun di behes. Pa e seguro bo nashonalidat no ta importante, si bo tin òf no tin entrada òf si bo a paga prima pa AOV. Despues di 1 di mart 2013 ta akumulá AOV entre 15 i 65 aña. E penshun máksimo bruto pa aña 2016 ta Af. 862,–. E montante aki ta konta solamente pa esnan ku tabata sigurá 50 aña. Si bo a biba durante bo periodo di seguro pafó di Kòrsou, por ehèmpel pa motibu di a biba, traha òf studia, segun regla bo no tabata sigurá i pues bo no ta akumulá derecho riba penshun di behes. Pa kada aña kalendario ku bo no tabata sigurá bo ta haña un redukshon di 2% riba e penshun di behes kompleto. Bo sa kuantu aña bo tabata sigurá. Multipliká esaki ku 2% i deskontá esaki for di f. 862,-. E ora ei bo sa globalmente kuantu lo bo risibí na penshun di behes.
Sí den luna di sèptèmber bo tin derecho riba penshun di behes, bo tin tambe derecho riba e gratifikashon di Pasku. E gratifikashon di Pasku ta 100% di e montante di penshun di behes, ku bo ta tin derecho den luna di sèptèmber i ta page un bes pa aña den luna di desèmber.
Entrante desèmber 2016 penshonadonan ku ta biba den eksterior lo no risibí gratifikashon di Pasku.
Pa penshonadonan kasá di kual e kasá no a yega e edat pa derecho di penshun, ta konta ku e kasá lo risibí un kompensashon te asina leu ku nan entrada huntu riba kua mester paga impuesto no ta mas ku f. 12.000,- pa aña. Sí e derecho di penshun di behes a drenta na vigor promé ku 1-1-1996 lo no tene kuenta ku e entrada pa otorgá e kompensashon. Altura di bo kompensashon ta dependé di e kantidat di aña ku bo kasá tabata sigurá entre su 15 te ku 65 aña di e penshonado. Pa kada aña ku bo kasa no tabata sigurá ta kita 2% di e kompensashon. E kompensashon máksimo pa aña 2016 ta Naf. 591,- bruto pa luna. Bo kasa ta haña su propio penshun di behes ora e kumplí 65 aña i ta kumplí ku e kondishonnan pa haña penshun di behes.
Pa bin na remarke pa un penshun di behes/kompensashon bo mester entregá un petishon. Esaki ta sosodé ku un formulario di petishon spesial. Semper mester yena i firma e formulario di petishon korektamente. Sí bo ta biba na Kòrsou bo ta pidi e penshun di behes/kompensashon na SVB. Bo mester tin semper un sédula bálido huntu ku bo i un prueba di banko di bo number di kuenta di banko. Eventualmente SVB por yuda bo tambe ku yenamentu i kòntròl di bo petishon. Si bo ta biba den eksterior na momento di hasi petishon bo mes mester manda e formulario di petishon pa SVB. Den e kaso aki bo por baha e formulario di petishon for di nos website òf pidi SVB pa manda un formulario di petishon pa bo. Mester manda e formulario di petishon yená i firmá huntu ku e dokumentonan nesesario manera un kopia di bo pasport, kopia di bo datonan di banko i un attestatie de vita original (prueba di bida) na e siguiente adrès: Banko di Seguro Sosial, Pater Euwensweg 9, Kòrsou. Por manda e formulario di petishon tambe digital (pensioenen@svbcur.org). Ta rekomendabel pa yena e formulario di petishon seis luna promé ku kumpli 65 aña. Pasobra SVB mester di tempu pa determiná kon haltu bo penshun di behes lo bira. Pa esei SVB mester investigá e periodo di tempu ku bo tabata sigurá pa penshun di behes. Sí bo entregá e petishon na tempu e penshun di behes tambe lo keda otorgá na tempu.
Si entregá e petishon pa penshun na tempu, por otorgá e penshun di behes segun regla i paga esaki e promé bes riba e promé dia di e luna siguiente ku bo yega e edat pa derecho riba penshun. Sí bo a hasi petishon pa penshun di behes/kompensashon lat, SVB por otorgá e penshun di behes/kompensashon ku forsa retro-aktivo. Pero e penshun di behes/kompensashon no por drenta mas promé na vigor ku un aña promé ku a hasi petishon. Solamente den kasonan eksepshonal por hasi un eksepshon.
Sí a kaso ya bo a kumplí 60 aña promé ku 1 di mart 2013 i ainda bo no a entregá un petishon pa penshun di behes, tuma kontakto mas pronto posibel ku SVB i nos lo manda pa bo un formulario di petishon.
SVB ta paga bo penshun di behes/kompensashon na komienso di kada luna (pues delantá) via bo banko. SVB lo perkurá pa bo risibí bo penshun di behes, kaminda bo ta biba. Sí bo ta biba den eksterior bo por risibí bo penshun di behes tambe riba un number di kuenta estranhero. Informá nos bo kódigo di IBAN i BIC. Bo IBAN (International Bank Account Number) ta bo number di kuenta di banko internashonal. Bo kódigo di BIC (Bank Identifier Code) ta e kódigo di bo banko i ta obligatorio pa tur pago internashonal. Sin e kódigonan aki nos no por transferí bo penshun di behes/kompensashon. Bo IBAN i BIC ta menshoná riba bo statement di banko. Sí e IBAN i BIC no ta menshoná riba bo statement, bo por pidi un prueba di esaki serka bo banko. Manda esaki ku bo formulario di petishon. Sí mester transferí e penshun di behes riba un number di kuenta di banko na Ulanda, St. Maarten, islanan BES i Aruba no ta nesesario duna number di IBAN i BIC.
No ta paga penshun di behes den florin antiano na un banko den eksterior, pero den otro valuta. E montante nèto ku bo ta risibí, por diferensia pa kaso pasombra esaki ta dependé di e kambio di e otro valuta. Banko ta kobra èkstra gastu pa transferí sèn pa un kuenta internashonal. Ta deskontá e gastunan aki for di bo penshun di behes. Pa evitá eventual stagnashon ta konsehabel pa pone SVB na tempu na altura si bo ke kambia banko. No ta paga e tèrminonan di penshun òf kompensashon ku no a ser kobrá denter di 2 aña despues di e promé dia ku esakinan por a keda kobrá.
Si bo ta biba den eksterior nos mester kontrolá si bo ta na bida. Esaki tambe ta e motibu ku periódikamente nos ta pidi bo pa manda pa nos un prueba ku bo ta na bida (attestatie de vita).
Bo ta biba den reino ulandes
Si bo ta biba na Ulanda bo no mesteer manda un attestatie de vita mas. SVB tin un akuerdo ku Hulanda pa e informashon. Sí bo ta biba na Sint Maarten, islanan BES, òf Aruba bo por akudí na un di nos organisashonnan ruman pa laga verifiká e prueba di bida. E attestatie de vita ku munisipio ulandes i nos organisashonnan ruman ta otorgá ta bálido pa 6 luna i por manda esaki tambe digital na: pensioenen@svbcur.org. Sí ta manda e attestatie de vita digital no mester manda e dokumento original via pòst.
Bo ta biba na otro parti di mundu
Sí bo ta biba na otro parti di mundu bo por pidi un attestatie de vita na un di e siguiente instansianan outorisá: embahada ulandes, konsulado ulandes, notario lokal i un registro sivil lokal. Bo mester laga e instansianan ariba menshoná, yena, validá i legalisá nos formulario “attestatie de vita” ku bo por baha via di nos website. SVB ta trata solamente attestatie de vita original, validá i legalisá. Despues di risibí e attestatie de vita original i validá nos lo paga bo e terminonan blòkiá te ku e fecha di e attestatie de vita. Tene kuenta pa manda e attestatie de vita promé ku dia 12 di e luna en kuestion. Ku esaki bo por prevení ku nos mester blòkia bo penshun di behes temporalmente pa pago.
Sí bo ta biba na Kòrsou, SVB mester kita di bo penshun di behes/kompensashon prima di seguro general gastunan di malesa ekstraordinario (AVBZ) ku kada persona ku derecho riba penshun mester paga. E dedukshon ta 1% di e bruto di e penshun di behes/kompensashon. Sí bo ta biba pafó di Kòrsou, no ta kita prima di Lei di Labizjan di bo penshun di behes.
E penshun di behes/kompensashon ta terminá ku fayesimentu di e penshonado. No ta tur hende ta kòrda pa mas pronto posibel despues di fayesimentu di por ehèmpel e penshonado òf kasa pa pone SVB na altura di esaki. Ta importante pa hasi esaki. Mester stòp e penshun di behes/kompensashon ya ku e derecho pa penshun di behes/kompensashon a terminá riba e promé dia di e luna siguiente riba esun ku penshonado a fayesé. Sí e kasa ta mas yòn ku 65 aña e por hasi un apelashon riba e lei di Seguro di Biuda i Huérfano (AWW).
Ora un penshunado/persona ku ta risibí kompensashon fayesé ta paga e penshun di behes/ kompensashon te ku e último dia di e luna den kua e fayesimentu a tuma lugá. Sí no a paga penshun di behes (por ehèmpel pa e echo ku esaki ta blòkiá) herederonan lo risibí e montante disponibel aki. Mester entregá na SVB e petishon pa esaki huntu ku un deklarashon di fayesimentu i un deklarashon di herensia (optenibel na un notario) denter di seis luna despues di fayesimentu. Bo por baha e formulario for di website òf pidi SVB pa manda un formulario di petishon pa bo.
Ta otorgá despues di fayesimentu di un penshonado/persona ku ta risibí kompensashon un suma será, igual na kuater luna di e penshun di behes ku e penshonado ta risibi mensualmente, na e persona òf personanan ku na opinion di SVB rasonabelmente ta bin na remarke pa esei. Mayoria bes esaki ta e persona ku tabata enkargá ku e gastunan di entiero di e penshunado defunto. E petishon pa esaki mester ta entregá na SVB denter di seis luna despues di e fayesimentu. Bo por baha e formulario di petishon for di nos website òf pidi SVB pa manda un formulario di petishon pa bo. Pone un kopia di e akta di fayesimentu i un kopia di un prueba di pago huntu ku bo formulario di petishon.
SVB ta kontrolá pa medio di kontròl periódiko òf tèst si tin hende ta risibí inhustamente penshun di behes/kompensashon. Sí tin kambio den bo kondishonnan personal ku ta òf por tin influensia riba bo penshun di behes/kompensashon, e ora ei bo ta obligá di partisipá esaki por eskrito denter di 14 dia na SVB. Tambe tur hende ku ta risibí penshun di behes/kompensashon ta obligá pa reakshoná na tempu ora SVB hasi petishon pa informashon. SVB lo blokia bo penshun di behes/kompensashon òf revisá ora kambionan tuma lugá den bo kondishonnan personal ku tin òf por tin influensha riba bo penshun di behes/kompensashon. Esaki ta prevení ku bo ta risibí di mas i despues bo tin ku paga bèk. Lo kobra bèk penshun di behes/kompensashon ku a paga di mas òf inhustamente sí bo:
– A suministrá informashon inkorekto òf no a partisipá kambionan na tempu;
– mester por a komprondé ku e montante ku a paga tabata demasiado haltu òf inhustamente.
Suministro intenshonalmente di informashon inkorekto òf no duna informashon relevante ta kastigabel.
Bo mester mèldu e siguiente kambionan den bo situashon personal por eskrito semper denter di 14 dia na SVB:
• si bo matrimonio a disolvé dor di divorsio
• si bo kasa a fayesé
• si nashonalidat di bo òf bo kasa a kambia
• si bo ta bai muda
• si bo ta biaha pa eksterior òf bo ta bai biba den un otro pais (bo no mester manda un notifikashon si bo ta hasi un biahe kòrtiku).
Bo por partisipá nos un kambio via email (pensioenen@svbcur.org) òf ku nos formulario “informashon di kambio”. Bo por baha e formulario aki for di nos website òf pidi un ehemplar via nos ofisina. Bo por yama tambe òf skirbi SVB pa manda un formulario pa bo.
E por pasa tur hende: bira malu. Mayoria bes e no ta dura largu, pero por sosodé tambe ku bo mester keda mas tempu na kama. Òf ku bo mester keda interná den hòspital òf keda kuidá otro kaminda temporalmente. Ta rekomendabel pa den e situashonnan aki regla algu por ehèmpel pa bo pòst. Asina bo ta evitá ku ta blokia bo penshun di behes/kompensashon, posponé, skòrs òf revisá pasobra bo no a reakshoná na tempu riba un petishon di SVB. Bo por pidi SVB por ehèmpel pa manda pòst na un otro persona ku lo pone bo na altura di kartanan importante. Ta posibel tambe ku bo por outorisá un persona pa aktua na bo nòmber. Ku esaki bo ta duna e persona ei pèrmit pa habri i kontesta bo pòst. Pa esaki ta nesesario ku bo huntu ku e persona ku bo a outorisá firma un deklarashon. SVB tin un formulario spesial pa esaki. Bo por baha e formulario aki for di nos website òf pidi esaki na nos ofisina.
Sí bo bai biba den eksterior despues ku bo a kumpli e edat pa derecho pa penshun di behes, esaki por tin komo konsekuensia ku ta apliká un redukshon riba bo penshun di behes/kompensashon. Pues informá semper serka SVB kiko ta e konsekuensianan pa e altura di bo penshun di behes/kompensashon sí bo ta bai biba pafó di Kòrsou.
– Number AO
SVB ta traha un map ora bo entregá bo petishon pa penshun serka SVB. Den e map aki ta warda tur informashon ku ta di importansia. Kada penshonado ta disponé di un propio map ku un propio number di registrashon (no. AO) i un persona di kontakto di SVB. Saliendo di e promé lèter di bo fam ta apuntá un persona di kontakto pa bo. Tur dokumentu ku bo risibí por eskrito di SVB, ta menshoná bo no. AO i e nòmber di bo persona di kontakto. Menshoná bo no. AO i bo persona di kontakto ora bo tin pregunta tokante bo penshun i bo ke tuma kontakto por eskrito òf via telefon. Asina SVB por kontestá bo preguntanan mas rápidamente.
– Traha despues di kumpli edat di penshun
Sí bo keda traha despues ku bo baha ku penshun bo por keda ku bo sueldo banda di bo penshun di behes. No ta retené prima di AOV mas den e kaso ei riba bo sueldo.
– Apelashon
Sí bo no ta di akuerdo ku un desishon di SVB, bo tin e siguiente posibilidatnan a base di e Lei LAR ordenansa nashonal.
Bo por entregá denter di seis siman di e fecha di e desishon un opheshon por eskrito na e direktor di Banko di Seguro Sosial, Pater Euwensweg 9, Kòrsou. Bo mester menshoná klaramente den bo karta (karta di opheshon) di kon bo no ta di akuerdo ku nos desishon i kiko segun bo SVB mester disidí. Menshoná tambe bo number di identidat i e fecha. Firma e karta di opheshon i pone riba e ènvelòp “karta di opheshon”. No tin gastu mará pa entrega di un karta di opheshon. Un otro posibilidat ta ku bo ta entregá un opheshon por eskrito kontra di e desishon aki denter di seis siman despues di e fecha di e desishon na griffier di Korte. Den e karta di opheshon, ku bo mester entregá den duplikado, bo mester menshoná klaramente di kon bo no ta di akuerdo ku e desishon aki i kiko SVB mester disidí segun bo. Griffier ta kobra derecho di grifie pa entrega di un karta di opheshon.
Sí bo tin pregunta, konsultá promé nos website, www.svbcur.org òf manda nos un email. Naturalmente bo por manda nos un karta si bo no tin Internèt. Òf bo por yama SVB riba dianan di trabou entre 07:30 i 4’or atardi. Nos por atendé bo na ingles, spañó, ulandes i naturalmente papiamentu. Adrèsnan, persona di kontakto, email adrès, number di telefon i number di faks di departamentu di penshun na SVB ta menshoná aki bou.
Number di telefon i email adrès:
Tel/WhatsApp: (5999)4344000
Email adrès: pensioenen@svbcur.org.
Number di faks: (5999)434-4502
Adrès: Pater Euwensweg 9, Kòrsou
Internèt: www.svbcur.org